Ella en de Grote Man
Wij moeten stelling durven nemen tegen Wilders. Dat is de kernboodschap van elk opinieartikel geschreven door het linkse leger van journalisten. Malou van Hirtum, Mohammed Rabae, Thomas von der Dunk: allen roepen op de PVV-leider te stoppen. Middelvinger, ‘op zijn plaats zetten’, ‘zeggen waar het op staat’. De nieuwste alt in dit koor is Ella Vogelaar. Deze mislukkeling keert nu als een nachtmerrie terug op de opiniepagina’s van de NRC. Ditmaal een klassieke argumentum ad Hitlerium. Wij moeten Wilders een halt toeroepen, aldus de voormalig minister. Doen wij dat niet, dan is het de jaren dertig all over again. In normale mensentaal: Geert Wilders is een Adolf Hitler.
Vogelaar zou er eens goed aan doen om over het interbellum in Duitsland te lezen. Hopelijk ziet ze dan wat voor historici zonneklaar is: dictators zijn geen Grote Mannen die met demonische wilskracht een volk mennen, maar excentrieke profeten die gewoonlijk genegeerd worden doch in tijden van crisis en revolutie aanhang vinden. De geschiedenis wordt niet bepaald door individuen. Integendeel, individuen worden gevormd door sociale en culturele omstandigheden. In die zin is Hitler niet zoveel aandacht waard. De maatschappelijke constellatie waarin hij de macht kon krijgen verdient meer interesse.
Waarom is de Nederlandse elite nog niet tot dit inzicht gekomen? Ten eerste door het voortleven van de Grote Mannen-theorie, die niet alleen wortel heeft in de verering van het heroïsche individu van de Romantiek, maar ook in het maakbaarheidsdenken, waarin bestuurders en politici op technocratische wijze de maatschappelijke orde kunnen herinrichten. Ten tweede doordat die elite nog altijd de zelfkritiek schuwt. Het weigert een kritische blik te werpen op de ware oorzaken van het multiculturele drama, de afbrokkeling van het maatschappelijk fundament en de ontworteling van de cultuur.
Die weigering komt grotendeels voort uit het feit dat figuren als Ella Vogelaar zelf vanuit het cultureel kader denkt dat vader is van het drama. Zo pleit ze ervoor een ‘gedeelde toekomst te bouwen met ruimte voor diversiteit’. Allochtonen moeten niet toenadering tot ons zoeken met de wens onderdeel uit te maken van onze samenleving met haar normen en waarden, maar gezamenlijk moeten we een nieuwe boom planten waar ruimte is voor iedere vertakking. Dit gaat onder de noemer ‘inclusiviteit’. Iedereen mag naar binnen, waardoor we uiteindelijk allemaal buitenstaan.
In deze relativistische woestijn is elk Groot Verhaal afwezig. Wat overblijft is een zielloos liberalisme, waarin er louter wat formele regels zijn om de eigen vrijheid te verzekeren, maar geen visie op het goede leven en de juiste samenleving. ‘Je hoort erbij, maar hufterig en crimineel gedrag tolereren we niet, we respecteren allemaal de democratische waarden van onze samenleving en binnen die kaders accepteren we van elkaar dat we op eigen wijze het leven willen leven.’
De Grote Man is in Ella Vogelaar’s ogen niet alleen oorzaak van polarisatie, maar ook de oplossing daarvoor. Met ‘betrouwbaar en inspirerend leiderschap’ kunnen we de PvdA en daarmee de samenleving nieuw leven inblazen. Maar is het juist niet in het Duitsland van de vroege jaren dertig dat dit geloof in de Grote Man als reddende kracht tirannie een stap dichterbij gebracht heeft?
juni 20, 2009 bij 9:30 am
Ten eerste, iedereen die het heeft over het deporteren van “miljoenen, tientallen miljoenen” Moslims roept terecht onsympathieke vergelijkingen over zich af. Ik heb dus geen medelijden met Geert als hij vind dat hij lelijk in de hoek wordt gezet.
Verder ben ik het *wel* met je eens dat Geert als persoon – net als elke andere (wannabe-)Leider eigenlijk verschrikkelijk oninteressant is. Serieus, ik kan niet naar GW luisteren – hij is saai. Hij is zo tra-nen-trek-kend SAAI. Het is altijd hetzelfde riedeltje – en het feit dat mensen dat prachtig vinden toont de perversiteit van de contemporaine tijdgeest.
Tegelijkertijd is het natuurlijk niet zo vreemd dat er op de persoon gefocust wordt – want meer dan Geert is de hele “P”VV ook niet.
De Grote Man is (qua PVV) alles, maar de Grote Man is eigenlijk niets. Een mooi paradoxaal inzicht – en ik denk dat het wijst naar mijn sentiment inzake G.W. en zijn rendebende: “This too shall pass”.
Zijdelingse opmerking – je conflatie tussen de liberale nadruk op het individu en de Romantische verering van het Unieke Creatieve Genie cq Grote Man vind ik wat wankel. En ik denk ook intellectueel-historisch incorrect (zie ook Berlin, Roots of Romanticism)
juni 20, 2009 bij 11:46 am
@JJ Ik ben het grondig met je *eens* dat Wilders zo ontzettend saai is. Ik probeerde zijn betoog, in gruwelijk slecht ‘boerenkool engels’ op de Deense televisie te volgen, maar het ronkte nu niet echt van welsprekendheid. Steeds maar weer hetzelfde “All those moslems, that do this, that do that, and if they do this, and then that, such and so blablablabla.”
Het erge was dat hij dit dus 10x herhaalde, en verontwaardigd reageerde als de commentator nu toch wel eens graag zijn vraag beantwoord wilde hebben, vooral in heldere woorden.